Powiat łomżyński powstał 1 stycznia 1999 roku w wyniku reformy administracyjnej kraju. W stosunku do stanu sprzed 1975 roku obecne terytorium powiatu jest większe o gminę Zbójna (dawny powiat Kolno) oraz część gminy Gać (dawny powiat Zambrów), nie obejmuje natomiast miasta Łomży, która stanowi wyodrębniony powiat grodzki. Powiat łomżyński zajmuje 1,4 tys. km i położony jest w zachodniej części województwa podlaskiego (stanowi około 7% jego powierzchni).

Podzielony jest na 9 gmin leżących w otoczeniu Łomży (2 gminy miejsko-wiejskie i 7 gmin wiejskich).

• Gmina i Miasto Jedwabne,
• Gmina i Miasto Nowogród,
• Gmina Łomża,
• Gmina Miastkowo,
• Gmina Piątnica,
• Gmina Przytuły,
• Gmina Śniadowo,
• Gmina Wizna,
• Gmina Zbójna

Mieszkańcy powiatu łomżyńskiego (81,4 tys. osób) to głównie ludność wiejska utrzymująca się z pracy we własnych gospodarstwach rolnych. W dwóch małych miasteczkach - Jedwabne i Nowogród - mieszka po około 2 tys. osób.

Podstawą gospodarki powiatu jest rolnictwo. Użytki rolne zajmują 95,4 tys. ha, tj. 70,4% powierzchni ogólnej. W ich strukturze grunty orne stanowią 69,5%, łąki 18,0%, pastwiska 12,2%. Produkcją rolną zajmuje się 8 tys. gospodarstw. Korzystna jest ich struktura obszarowa - ponad 49% stanowią gospodarstwa o powierzchni 10 i więcej hektarów. W uprawach polowych przeważają zboża i ziemniaki, natomiast w produkcji zwierzęcej - hodowla bydła i trzody chlewnej.

Przemysł to przede wszystkim przetwórstwo rolno-spożywcze reprezentowane głównie przez drobne zakłady typu rzemieślniczego. Wyjątkową pozycję zajmuje wśród nich Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Piątnicy, należąca do najlepszych i największych firm tej branży w kraju, posiadająca Certyfikat jakości ISO 9002 oraz Certyfikat Unii Europejskiej przyznający jej uprawnienia eksportowe na rynki europejskie. Ponadto funkcjonują zakłady produkujące materiały drzewne i budowlane

Powiat łomżyński ma stosunkowo dogodny drogowy układ komunikacyjny, co ma istotne znaczenie przy braku pasażerskiego transportu kolejowego. W gestii samorządu powiatowego znajduje się 525,3 km dróg, którymi zarządza Zarząd Dróg Powiatowych. Przez teren powiatu prowadzą trasy do przejścia granicznego na Litwę i Białoruś. Położony w granicach Zielonych Płuc Polski powiat łomżyński obejmuje tereny o dużej wartości przyrodniczej, z okazami roślin i zwierząt nie występującymi w innych regionach kraju. Ponad 26% powierzchni powiatu stanowią obszary unikalnej przyrody objęte różnymi formami ochrony prawnej. Są to: Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi z siedzibą w Drozdowie (w dawnym dworze rodziny Lutosławskich), część Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz tereny leżące w jego otulinie. W Piątnicy znajdują się forty z końca XIX i początków XX wieku.

Równina Kurpiowska i Dolina Narwi stanowiące obszar krajobrazu chronionego, a także liczne rezerwaty przyrody. Dla zachowania środowiska naturalnego, a zarazem pełnego wykorzystania jego walorów niezbędne są na terenie powiatu inwestycje rozwiązujące w sposób kompleksowy problemy zaopatrzenia w wodę wsi i oczyszczania ścieków, a także gromadzenia i unieszkodliwiania odpadów oraz inwestycje związane z infrastrukturą turystyczną. Na szczególną uwagę zasługuje Skansen Kurpiowski im. A. Chętnika w Nowogrodzie.

Atrakcyjne i czyste środowisko naturalne tworzy doskonałe warunki dla rozwoju turystyki. Miejsca noclegowe i wyżywienie zapewniają coraz liczniejsze na terenie powiatu gospodarstwa agroturystyczne,w postaci hoteli, moteli i gospodarstw agroturystycznych.

Walory przyrodnicze powiatu łomżyńskiego

Atutami powiatu jest czyste powietrze, urokliwe krajobrazy, nieskażona przyroda co podkreślają istniejące parki narodowe, parki krajobrazowe i rezerwaty przyrody. Wszystko to spowodowało, że na terenach tych i całego woj. podlaskiego powstało centrum ekoregionu Zielone Płuca Polski, z wpisaniem kilku miejsc przez UNESCO na Listę Światowego Dziedzictwa. Panuj tu bardzo dobre warunki do wypoczynku i nie tylko tradycyjnej turystyki pobytowej, ale przede wszystkim kwalifikowanej (wycieczki piesze i rowerowe, rajdy, spływy kajakowej oraz hobbystycznej (myślistwo, wędkarstwo, żeglarstwo).

Elementem łączącym ziemię białostocką, łomżyńską i suwalska jest Biebrzański Park Narodowy będącym największym parkiem narodowym w Polsce o unikalnych walorach przyrodniczych. Przepływa przez niego Biebrza z okresowymi rozlewiskami, meandrami, starorzeczami z zachowanymi naturalnymi obszarami bagienno-torfowymi. Można w n im spotkać żyjące w naturalnych warunkach łosie, jelenie, sarny. lisy, wilki, jenoty, wydry, borsuki, dziki no i oczywiście bobry. Na Ziemi Łomżyńskiej istnieją jeszcze dwa parki: Nadnarwiański Park Narodowy (obejmujący część terenów na Ziemi Białostockiej i Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi).

Miejsca atrakcyjne turystycznie regionu Łomży to m. in.

• Skansen Kurpiowski im. Adama Chętnika w Nowogrodzie (16 km),
• Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu (74 km),
• Muzeum Przyrody w Drozdowie (13 km). To tutaj odbywa się do kilkunastu lat Festiwal Muzyczne Dni Drozdowo – Łomża.

Na terenie Ziemi Łomżyńskiej znajdują się cztery regiony turystyczne:

- Rejon biebrzański znajdujący się w południowej doliny Biebrzy, obejmując część pradoliny Narwi. Biebrza to szlak turystyki wodnej łączący Narew przez Kanał Agustowski z jeziorami Pojerzierza Suwalskiego, a przez rzekę Ełk i Jegrznię z jeziorami Rajgrodzkim i Dręstwo.

- Rejon rajgrodzki, znajdujący się w północnej części Ziemi Łomżyńskiej i obejmuje jeziora Rajgrodzkie i Dręstwo charakteryzujące wodą w pierwszej kategorii czystości, łatwym dostępem do brzegów i wraz z Jegrznią stanowi o atrakcyjności tych terenów.

- Rejon północno – kurpiowski znajduje się w północno-zachodniej części Ziemi Łomżyńskiej w dorzeczu Narwi i Pisy, którą prowadzi szlak wodny nad jeziora Mazurskie. Walory turystyczne tego terenu stanowi urozmaicona linia brzegu rzek, oryginalne drewniane budownictwo kurpiowskie, lasy pełne grzybów i owoców runa leśnego.

- Rejon nadbużański  położony w południowej części Ziemi Łomżyńskiej na Bugiem i swoim obszarem obejmuje gminy Zaręby Kościelne, Nur, Perlejewo.

Zwiedzając Ziemię Łomżyńską spotkamy się z bogata kulturą ludową, zachowanymi obrzędami i obyczajami ludowymi.  Obywa się tu wiele imprez folklorystycznych, festiwali, konkursów, przeglądów zespołów ludowych.

Tereny te oferują odpowiednie warunki do uprawiania różnych form turystyki: wędrówki piesze i rowerowe, sporty wodne (kajakarstwo, żeglarstwo, wędkarstwo myślistwo. Atrakcją są gondole pływające po Narwi na odcinku Łomża Nowogród i Łomża – Stara Łomża (grodzisko kr. Bony i Wzg. św. Wawrzyńca), do Drozdowa i Wizny) godzinne lub dwugodzinne przejażdżki statkiem „Bona” w kierunku St. Łomży, spływy kajakami z możliwością połączenia ich w tratwy. łodzią motorową.

Jeżeli spędzić kilka dni w ciszy, spokoju, przy  śpiewie ptaków, przyrody z minimalną ingerencją ludzką, ciekawych krajobrazów, bogatego i ciągle żywego folkloru, różnorodności zabytków architektury i sztuki ludowej, poznać ciekawą historię tej Ziemi, to wszystko odnajdziemy właśnie tu – na Ziemi Łomżyńskiej.

Przyszłość powiatu łomżyńskiego

Powiat łomżyński jest dogodnym miejscem dla inwestorów. Istnieje tu możliwość realizacji inwestycji związanych z ochroną środowiska, przedsięwzięć w sferze infrastruktury turystycznej, a także w zakresie rozbudowy zakładów przetwórstwa rolno spożywczego. Podejmowaniu przedsięwzięć inwestycyjnych na tym terenie sprzyja: atrakcyjne położenie przy trasach komunikacyjnych prowadzących do przejść granicznych z Europą Wschodnią, wolne tereny i obiekty do zagospodarowania, dostatek czystych ekologicznie surowców dla przetwórstwa rolno-spożywczego oraz duże zasoby siły roboczej.

Za pośrednictwem Związku Powiatów Polskich powiat łomżyński nawiązał współpracę z niemieckim powiatem Dingolfing-Landau z Bawarii. Oraz Rejonem Połockim na Białorusi oraz Barbastro w Hiszpanii.W maju 1999 roku podpisane zostało wspólne oświadczenie obu powiatów o partnerskich kontaktach dotyczących m.in. rolnictwa i wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich,bezrobocia, ochrony środowiska, wymiany doświadczeń w zakresie zarządzania.

Przyszłość powiatu, ze względu na istniejące uwarunkowania i wynikające z nich szanse i możliwości, powinna być związana z rolnictwem i wielofunkcyjnym rozwojem wsi, a także z turystyką. Należy zmierzać w kierunku restrukturyzacji i modernizacji produkcji rolnej w gospodarstwach wielkotowarowych, tworzenia gospodarstw ekologicznych na obszarach przyrody chronionej, organizowania gospodarstw agroturystycznych oraz rozbudowy potencjału przetwórstwa rolno-spożywczego. W turystyce najkorzystniejsze kierunki działania to turystyka przyrodnicza i krajoznawcza, turystyka wodna oraz agroturystyka.

Władze i administracja powiatu łomżyńskiego:

Starostwo Powiatowe w Łomży

ul. Szosa Zambrowska 1/27

18-400 Łomża

tel. sekretariat: 86 215 69 00

fax: 86 215 69 04

Artykuł powstał przy współpracy z LOT Ziemia Łomżyńska           Teskt i zdjęcia: www.lotzl.vot.p